{"id":3730,"date":"2020-05-24T13:30:54","date_gmt":"2020-05-24T12:30:54","guid":{"rendered":"http:\/\/bureaupeers.nl\/?p=3730"},"modified":"2020-06-30T15:31:22","modified_gmt":"2020-06-30T14:31:22","slug":"integraal-redeneren-bij-gezinnen-met-meervoudige-en-complexe-problemen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bureaupeers.nl\/?p=3730","title":{"rendered":"Integraal redeneren bij gezinnen met meervoudige en complexe problemen"},"content":{"rendered":"\n

Voor de powerpoint en de video van de lezing https:\/\/neja.nl\/agenda\/1etransformatiecollege\/#<\/a> <\/p>\n\n\n\n

We hebben ooit met elkaar bedacht dat we gezinnen in groepen kunnen indelen op grond van gemeenschappelijke kenmerken. Maar een echt breed gedragen systeem is er nooit gekomen. De categorie\u00ebn die wel worden genoemd zijn 1-ouder gezin en multi-problem gezin. En dat is het dan zo\u2019n beetje. De kenmerken van een 1-ouder gezin zijn eenvoudig. Het gezin bestaat uit \u00e9\u00e9n ouder en minimaal een kind. De kenmerken van een multi-problem gezin zijn minder helder vastgelegd. En voor we verder gaan: inmiddels is wel duidelijk dat de benaming niet erg geschikt is voor het openen van een gesprek met het betreffende gezin. Zoals we inmiddels niet meer iemand aanspreken met ADHD-er, (omdat iemand ADHD problematiek heeft, maar niet is), zo benaderen we ook een gezin dat worstelt met meervoudige en complexe problemen niet op een manier waarop we suggereren dat ze een multi probleem zijn (<\/em>Knot-Dickscheit & Knorth, 2019). Het zijn in de eerste plaats gezinnen. En ze zijn gebaat met een integrale benadering van hun meervoudige en vaak complexe problemen.<\/p>\n\n\n\n

Integraal, ge\u00efntegreerd en toch weer integraal?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sommige gezinnen worden met dusdanige problemen geconfronteerd dat ze er niet op eigen kracht uit kunnen komen en ook niet met behulp van mensen in hun netwerk. Dat betekent dat de denkkracht van een beroepskracht wordt ingehuurd om de problemen te ordenen en te adviseren over een oplossingsrichting. Om de vaak langdurige ondersteuning met wisselende intensiteit (Holwerda, Reijneveld & Jansen, 2014)<\/a> zo effectief mogelijk in te zetten, is het van belang om niet voor een all-inclusive traject te gaan maar zo zorgvuldig mogelijk af te wegen: wat eerst, wat daarna en waarom.<\/p>\n\n\n\n

Integrale hulp is alles omvattend, dus dat is per definitie niet de bedoeling. Waarschijnlijk zijn er problemen binnen het complexe geheel, waarmee het gezin prima zonder hulpverlening aan de slag kan en waarschijnlijk ook al is. En mogelijk verdwijnen er problemen als enkele andere fundamentele problemen zijn opgelost. Maar met enkele problemen is wel degelijk hulp nodig. En die hulp moet in samenhang, geco\u00f6rdineerd en op elkaar afgestemd worden geleverd. Dat wil zeggen dat de te leveren hulp ge\u00efntegreerd wordt tot een samenhangend geheel. Daardoor kunnen de juiste effectieve interventies in de goede volgorde worden aangeboden, waarbij binnen een eenheid van taal wordt gecommuniceerd (en niet met de taal van al onze stokpaardjes), zijn er geen doublures, is de belasting van de gezinsleden niet groter dan strikt noodzakelijk en geven we de problemen die vanzelf kunnen verdwijnen ook de kans om dat te doen. Dus geen integrale, maar ge\u00efntegreerde passende hulp (Van Leeuwen, 2018<\/a>) . <\/p>\n\n\n\n

En precies daar wringt vaak de schoen. Wanneer we zien dat de nood hoog is willen we (te) snel handelen. Daarbij willen we vaak te veel tegelijkertijd aanpakken, waardoor we van alles een beetje doen, waardoor niet effectief. Door de aard, ernst en urgentie van de problematiek van deze gezinnen worden we meegezogen in de cultuur van achter de feiten aanlopen. En daarbij willen we, vanwege de risico\u2019s en de gevolgschade die we zien, alles voor eeuwig oplossen, hebben we moeite om los te laten en te prioriteren.<\/p>\n\n\n\n

Verklarende analyse met behulp van een integraal denkkader<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Passende ge\u00efntegreerde jeugdhulp vraagt dat we de relevante problemen in kaart hebben en weten hoe ze samenhangen. We moeten ook weten welke problemen meer centraal staan en welke andere problemen meer perifeer zijn. Daarvoor hebben we een integraal denkkader nodig dat helpt om de problemen die een rol spelen ook daadwerkelijk te onderkennen. Dat leidt tot de conclusie dat ge\u00efntegreerde hulp aan gezinnen met meervoudige en complexe problemen vraagt om een deugdelijke verklarende analyse vanuit een integraal denkkader. Ontbreken van een integraal denkkader leidt tot (onbewuste) omissies in de aanpak. Om de kans daarop te verkleinen gebruiken we het zeven factorenmodel (Van Leeuwen & Geeraets, 2019)<\/a> waarin vanuit verschillende theoretische kaders de krachten in kaart worden gebracht die de gezinsproblemen uitlokken, in standhouden, doen toe- of afnemen. <\/p>\n\n\n\n

De problemen en de symptomen van het disfunctioneren worden\nlangs drie assen in kaart gebracht, de as van het competentiemodel, de as van\nhet kwetsbaarheid-stressmodel en de as van de eigen kracht van het\ngezinssysteem. Dit model biedt een denkkader waardoor de interactie tussen\ngezinskenmerken en omgevingskenmerken in kaart kunnen worden gebracht. Het\ndwingt ook om te beredeneren hoe de mobilisatie van de sterke kanten van het\ngezin en de steun vanuit het informeel netwerk kan bijdragen aan de oplossing\nvan de problemen. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Het zeven factorenmodel is allereerst een transactioneel model. Dat wil zeggen dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen het gezin en de omgeving waarin het gezin functioneert. Het uitgangspunt daarbij is dat het functioneren van het gezin invloed heeft op de omgeving en omgekeerd de omgeving het gezin be\u00efnvloedt. Dus als het gezin veel geluid produceert, zal de omgeving dat ervaren als geluidsoverlast. Wanneer dat leidt tot een vijandige houding naar het gezin, kan dat de gezinsleden weer zo be\u00efnvloeden dat ze nog minder geneigd zijn rekening te houden met de buren.<\/p>\n\n\n\n

Vervolgens kan de omgeving beschreven worden aan de hand van de verwachtingen<\/strong> die er ten aanzien van het gezin leven. Zo wordt er bijvoorbeeld van een gezin verwacht:<\/p>\n\n\n\n