Na het opvoedadagium van rust, reinheid en regelmaat, ontstond halverwege de zeventiger jaren de voorkeur om kinderen meer ruimte te geven zich te ontwikkelen en mondig te worden. Disciplinering werd daarbij gezien als afkeurenswaardig. Naast de vaste bedtijden verdween de hi\u00ebrarchie in de opvoeding en deed de gelijkwaardigheid tussen ouders en kind zijn intrede. <\/p>\n\n\n\n
De behoefte een kind te zien als gelijkwaardig aan een volwassene heeft als risico dat ouders het lastig kunnen vinden voet bij stuk te houden als ze een andere mening zijn toe gedaan dan hun kroost. Deze blog gaat over de overtuigingen van ouders die het \u2018voet bij stuk houden\u2019 lastig kunnen maken en kunnen leiden tot problematische toegeeflijkheid in de opvoeding. Het alternatief, de autoritatieve<\/em> opvoedstijl komt ook aan bod.<\/p>\n\n\n\n Hindernissen bij het stellen van grenzen<\/strong><\/p>\n\n\n\n Soms zijn er factoren, ervaringen of overwegingen\/ overtuigingen die het grenzen stellen zwaarder en moeilijker maken (o.a. Clark, 2009). Voorbeelden daarvan zijn:<\/p>\n\n\n\n – niet autoritair willen zijn<\/em> en een kind nergens toe willen \u2018dwingen\u2019<\/em>.\nAls er sprake is van een doorgeschoten respect voor autonomie heeft een kind\nalle vrijheid in gedrag en activiteiten. Het kind bepaalt (\u2018ze is heel\nzelfstandig\u2019), de ouder past zich aan aan de wensen van het kind. De keerzijde\nvan deze Pippie Langkousopvoedstijl is het risico van het te weinig ontwikkelen\nvan sociale vaardigheden en het ontstaan van externaliserend probleemgedrag.\nHet kind leert namelijk te weinig om rekening te houden met en zich zo nodig aan\nte passen aan de wensen of idee\u00ebn van anderen.<\/p>\n\n\n\n – uitgaan van een<\/em> gelijkheidsprincipe.<\/em> Ouders en kinderen zijn gelijkwaardig in de zin dat beiden van elkaar een respectvolle omgang mogen verlangen. Ze zijn echter niet gelijk. Ouders hebben andere verantwoordelijkheden en rechten dan kinderen. Volwassenen hebben toegang tot alcohol, kinderen niet. Leren dat dat niet oneerlijk is maar een gegeven, hoort bij de opvoeding. <\/p>\n\n\n\n Maar ook horizontaal geldt dit. Als alle kinderen iets mogen, betekent dat\nniet dat jij als kind het ook mag. Soms mag je iets niet. Dat wordt je\nuitgelegd en zo leer je dat je je soms over frustraties heen moet zetten. Leren\nleven met het gegeven dat dingen soms \u2018oneerlijk\u2019 voelen, helpt om steviger in\nhet leven te staan. Als alles wordt gladgestreken leidt dat vaak tot kinderen\ndie snel ontevreden zijn. Soms is het zoals het is.<\/p>\n\n\n\n – bang zijn voor liefdesverlies<\/em>. Uitspraken als \u2018ik haat je\u2019, \u2018je bent gemeen\u2019, \u2019stomme mama\/pappa\u2019 etc verlammen de motivatie om een kind te corrigeren en deze angst kan er toe bijdragen dat na aanvankelijke correctie toch wordt toegegeven. Bij temperamentvolle kinderen waar dit regelmatig speelt kan het leiden tot opvoedvermoeidheid.<\/p>\n\n\n\n – zich schuldig voelen<\/em>. Een\nopvoeder die zich schuldig voelt, bijvoorbeeld omdat hij\/zij in beslag wordt genomen\ndoor een drukke baan, wil nog wel eens worden verleid tot toegeeflijkheid om\ndaarmee het schuldgevoel af te kopen.<\/p>\n\n\n\n – te weinig energie<\/em> hebben. Op\neen kalme, neutrale en vasthoudende manier (bij)sturen vraagt een topconditie\nvan opvoeders. Een (te) druk leven of overbelasting draagt hier niet altijd aan\nbij. Opvoeden van temperamentvolle kinderen vraagt een goede conditie om op een\nrustige, vriendelijke en vastberaden manier koers te houden. <\/p>\n\n\n\n De opvoeddoelen individuatie en socialisatie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ruimte om te ontdekken en uit te proberen zijn voor de ontwikkeling van\neen kind essentieel. Het ondersteunt onder andere de individuatie<\/em>, het worden wie je bent. Echter, opvoeding is ook\ngericht op socialisatie<\/em> met als doel\ndat je je kunt aanpassen aan verschillende omstandigheden zodat je makkelijker\nkunt samenleven en het vermogen tot altru\u00efsme ontwikkelt. <\/em>Een kind dat te weinig (bij)sturing krijgt, loopt het risico\nonvoldoende zelfbeheersing te ontwikkelen en heeft in het latere leven moeite met\nhet verdragen van ongemak, teleurstellingen en frustraties.<\/p>\n\n\n\n Opvoeding\ndie zowel individuatie als socialisatie ondersteunt, wordt autoritatieve opvoeding <\/em>genoemd.\n<\/em>De autoritatieve opvoeding bestaat uit een combinatie\nvan enerzijds belangstellend, zonder eigen ouderlijke agenda, ondersteunen<\/em> van initiatieven van het\nkind en anderzijds positief en directief leiden<\/em>:\nversterken van gewenst gedrag en waar nodig bijsturen passend bij de normen en\nwaarden (Maccoby & Martin, 1982; Baumrind, 1991; Dekovi\u0107 & Prinzie, 2014;Van Leeuwen & Geeraets,\n2017). <\/p>\n\n\n\n Een\nkind veel te veel ruimte geven wordt problematische toegeeflijkheid genoemd;\nhierboven gevisualiseerd door de Pippi Langkousstijl. Deze stijl kan leiden tot\ninitiatiefrijke en verfrissende persoonlijkheden, maar als collega of partner\ngeven we er de voorkeur aan dat er tevens het vermogen is om af te stemmen en\nrekening te houden met een ander.<\/p>\n\n\n\n In de opvoeding een kind te veel willen opleggen en het te weinig steunen in de autonomie is het andere uiterste. Deze stijl noemen we de repressieve stijl. Deze kenmerkt zich door een te kritische, dwingende houding (autoritair) en\/of door psychologische controle (\u201cweet je wel hoe erg ik er onder lijd dat jij\u2026.\u201d) (Colpin, Soenens & Goossens, 2016). Bij de repressieve stijl is er het risico op het ontwikkelen van een negatief zelfbeeld en depressieve gevoelens.<\/p>\n\n\n\n Tot slot: opvoeden is een uitdaging. Soms gaat ons de ene stijl makkelijker af dan de andere. Voor ouders betekent dat ze het goede uit hun eigen opvoeding moeten zien te bewaren en desgewenst aanvullen ofwel op het vlak van ondersteunen ofwel op het vlak van leiden. Wellicht helpt het om de opvoeddoelen (individuatie en socialisatie) voor ogen te houden en de hobbels op de weg er naar toe voor lief te nemen. Opgroeien gaat met vallen en opstaan. Opvoeden bij tijd en wijle ook. <\/p>\n\n\n\n Referenties<\/strong><\/p>\n\n\n\n Baumrind, D. (1991). Parenting styles and adolescent\ndevelopment. In J. Brooks-Gun, R. Lerner & A.C. Peterson (Eds.), The\nencyclopedia of adolescence <\/em>(pp. 746-758). New York: Garland.<\/p>\n\n\n\n Clark,\nL.J. (2009). SOS! hulp voor ouders. Een\npraktische gids voor het omgaan met alledaagse gedragsproblemen van kinderen.<\/em>\nHouten: Bohn Stafleu van Loghum<\/a><\/p>\n\n\n\n Colpin, H., Soenens, B., & Goossens, L. (2016). Opvoeding en gezin. In K. Verschueren & H. Koomen (Eds.). Handboek diagnostiek in de leerlingenbegeleiding<\/em>: Kind en context<\/em>. (pp. 233- 253). Antwerpen-Apeldoorn: Garant.<\/p>\n\n\n\n Dekovi\u0107,M. & Prinzie, P. (2014). Gezin en afwijkende ontwikkeling. In P. Prins& C. Braet (red) Handboek klinische ontwikkelingspsychologie<\/em>.(pp.143-166). Houten: Bohn Stafleu van Loghum<\/p>\n\n\n\n Maccoby, E.E. & Martin, J.A. (1982). Socialization in the Context of the Family: Parent-Child Interaction. In E. Hetherington (Ed.). Handbook of childpsychology, vol. 4: Socialization, personality and development<\/em> (p.1-101). New York, Wiley.1982<\/p>\n\n\n\n Van Leeuwen, H.M.P., Geeraets, M.H.W., Heiner, W.D. & Hemminga, M.Y. (2017. Mediatietherapie autoritatief opvoeden, ouder-kind interactie en gedragsmanagement. Materialen voor therapeuten.<\/em> Abcoude: Bureau PEERS<\/p>\n\n\n\n